Türkiye'de Terörün Finansmanıyla Mücadele Konusunda Yapılan Çalışmalar ve Alınan Önlemler

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu⁽¹⁾
Terör, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci maddesinde aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır;

“Terör; cebir ve şiddet kullanarak; baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerini, siyasi, hukuki, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, Devlet otoritesini zaafa uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı bozmak amacıyla bir örgüte mensup kişi veya kişiler tarafından girişilecek her türlü suç teşkil eden eylemlerdir.”

Tanımdan da anlaşıldığı üzere; Türk hukukunda terör, Türkiye aleyhine gerçekleştirilen eylemlerle sınırlı tutulmuş ve yabancı bir devlete veya uluslararası bir örgüte karşı girişilecek eylemler terör tanımı kapsamında değerlendirilmemiştir.
3713 sayılı Kanunun 3’ncü maddesi terör suçlarını ve 4’ncü maddesi ise terör amacıyla işlenen suçları düzenlemiştir. Anılan Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan “Terör suçları” aşağıda sıralanmıştır.

-Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (TCK-madde 302),

-Askeri tesisleri tahrip ve düşman askeri hareketleri yararına anlaşma (TCK-madde 307),

-Anayasayı ihlal (TCK-madde 309),

-Yasama Organına karşı suç (TCK-madde 311),

-Hükümete karşı suç (TCK-madde 312),

-Türkiye Cumhuriyeti hükümetine karşı silahlı isyan (TCK-madde 313),

-Silahlı Örgüt (TCK-madde 314),

-Örgüte silah sağlamak (TCK-madde 315),

-Yabancı hizmetine asker yazma, yazılma (TCK-madde 320),

-Cumhurbaşkanına suikast (TCK-madde 310/1),

3713 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan terör amacıyla işlenen suçlar ise şu şekilde sıralanabilir.

Göçmen kaçakçılığı, insan ticareti, kasten öldürme, başkasını intihara teşvik, kasten yaralama, eziyet, bir başkasını; kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına bir saldırı gerçekleştireceği şeklinde tehdit etme, şantaj, cebir, kişiyi özgürlüğünden yoksun bırakma, eğitim ve öğretimin engellenmesi, kamu kurumu veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinin, siyasi hakların, inanç, düşünce ve kanaat hürriyetinin kullanılmasının engellenmesi, konut dokunulmazlığının, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali, sendikal hakların engellenmesi, nitelikli hırsızlık, yağma, nitelikli yağma, mala zarar verme, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması, radyasyon yayma, atom enerjisiyle patlamaya neden olma, tehlikeli maddelerin izinsiz bulundurulması veya el değiştirmesi, içilecek sulara, her çeşit besine zehir katarak veya başka şekillerde bozarak kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürme, uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti, para ve kıymetli damgaların üretiminde kullanılan alet ve malzemenin izinsiz üretimi, mühürde sahtecilik, resmi belgede sahtecilik, halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit, suç işlemeye tahrik, suçu veya suçluyu övme, ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması, kıt’a sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgedeki sabit platformların işgali, bilişim sistemine girme, sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme, görevi yaptırmamakta direnme, kaçmaya imkân sağlama, devletin egemenlik alametlerini aşağılama, suç için anlaşma, askeri komutanlıkların gaspı, halkı askerlikten soğutma ve askerleri itaatsizliğe teşvik ve cumhurbaşkanına suikast dışındaki fiili saldırılar, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan suçlar (ateşli silah kaçakçılığı vb.), 6831 sayılı Orman Kanununda yer alan orman yangını çıkarmak, 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda yer alan hapis cezası gerektiren suçlar (teşekkül halinde kaçakçılık vb.)⁽²⁾ , olağanüstü hal ilanına neden olan suçlar (şiddet olayları vb. nedenlerle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması), 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korunması Kanununda yer alan kültür ve tabiat varlıklarının yurt dışına çıkarılması.
18.07.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5532 sayılı Terörle Mücadele Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunun 8 inci maddesinde düzenlenen terörün finansmanı suçu aşağıdaki şekildedir:
“Her kim tümüyle veya kısmen terör suçlarının işlenmesinde kullanılacağını bilerek ve isteyerek fon sağlar veya toplarsa, örgüt üyesi olarak cezalandırılır. Fon, kullanılmamış olsa dahi, fail aynı şekilde cezalandırılır.
Bu maddenin birinci fıkrasında geçen fon; para veya değeri para ile temsil edilebilen her türlü mal, hak, alacak, gelir ve menfaat ile bunların birbirine dönüştürülmesinden hasıl olan menfaat ve değeri ifade eder.”
Söz konusu maddede terörün finansmanı suçunu işleyenlerin örgüt üyesi olarak cezalandırılacağı belirtilmiş, anılan Kanunun 7 nci maddesinde de örgüt üyelerinin Türk Ceza Kanununun 314 üncü maddesi hükümlerine göre cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır. Türk Ceza Kanununun 314 üncü maddesinde ise örgüte üye olanlara, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla Türk hukukuna göre terörün finansmanı suçunun cezası 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezasıdır.
Diğer taraftan, 3713 sayılı Kanunun 8/A maddesinde; anılan Kanun kapsamına giren suçların kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle işlenmesi halinde verilecek cezanın yarı oranında artırılacağı belirtilmiştir. Aynı Kanunun 8/B maddesinde ise; bu Kanun kapsamına giren suçların bir tüzel kişiliğin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesine göre iznin iptali ve malvarlıklarının müsaderesi gibi yaptırımlara hükmolunacağı ifade edilmiştir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu

Türk Ceza Kanununun “Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama” başlıklı 282 nci maddesinde; alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini yurt dışına çıkaran veya bunların gayrimeşru kaynağını gizlemek veya meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat uyandırmak maksadıyla çeşitli işlemlere tabi tutan kişinin cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır.

Terörün finansmanı suçunun yaptırımının 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası olarak belirlenmiş olması dolayısıyla, terörün finansmanı suçu aklamanın öncül suçları arasında sayılmakta ve terörün finansmanı suçundan kaynaklanan malvarlığı değerlerini yurt dışına çıkarmak veya bunların gayrimeşru kaynağını gizlemek ve meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat uyandırmak maksadıyla, çeşitli işlemlere tabi tutmak “aklama” suçu kapsamında değerlendirilmektedir.

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun

5549 sayılı Kanun ile; suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesini ve anılan suçlarla mücadelede etkinliğin sağlanmasını teminen yasal düzenlemeler yapılmış, bu kapsamda yükümlülükler belirlenmiş ve MASAK’ın görev ve yetki alanı aklama ile mücadelenin yanı sıra terörün finansmanıyla mücadeleyi de içerecek şekilde genişletilmiştir.
5549 sayılı Kanunda münhasıran terörün finansmanıyla mücadeleye yönelik yapılan düzenlemelerin yanı sıra, terörün finansmanının aklamanın öncül suçları arasında yer alması hasebiyle aklama ile mücadeleye ilişkin yapılan düzenlemelerin de terörün finansmanıyla mücadele kapsamında değerlendirilmesi mümkün görülmektedir.
5549 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde, şüpheli işlem bildirimine ilişkin hüküm ihdas edilmiş ve yükümlüler nezdinde veya bunlar aracılığıyla yapılan veya yapılmaya teşebbüs edilen işlemlere konu malvarlığının yasa dışı yollardan elde edildiğine veya yasa dışı amaçlarla kullanıldığına dair herhangi bir bilgi, şüphe veya şüpheyi gerektirecek bir hususun bulunması halinde bu işlemlerin yükümlüler tarafından Başkanlığa bildirilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
5549 sayılı Kanunun 19/e maddesi ile MASAK Başkanlığına suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesi kapsamında veri toplamak, şüpheli işlem bildirimleri almak, analiz etmek ve değerlendirmek, anılan Kanun maddesinin (ı) bendi ile de aklama ve terörün finansmanı suçunun işlendiğine dair ciddi şüphelerin mevcut olması durumunda konuyu ilgili Cumhuriyet savcılığına intikal ettirmek görev ve yetkisi verilmiştir.
5549 sayılı Kanunun el koyma başlıklı 17 nci maddesinde; aklama ve terörün finansmanı suçunun işlendiğine dair kuvvetli şüphe bulunan hallerde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesindeki usule göre malvarlığı değerlerine el konulabileceği hüküm altına alınmıştır.

Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik

Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik, 09.01.2008 tarih ve 26751 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Anılan Yönetmeliğin 51 inci maddesinde, yürürlük tarihi 01.04.2008 olarak belirlenmiştir.

Yönetmelikte, 5549 sayılı Kanunun uygulanmasına yönelik olarak, suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesi amacıyla yükümlüler, yükümlülükler, yükümlülüklere uyumun denetimi, gümrük idaresine açıklama yapılması ve diğer tedbirlere ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.

Yönetmelikte şüpheli işlem, yükümlüler nezdinde veya bunlar aracılığıyla yapılan veya yapılmaya teşebbüs edilen işleme konu malvarlığının, yasa dışı yollardan elde edildiğine veya yasadışı amaçlarla kullanıldığına, bu kapsamda terörist eylemler için yada terör örgütleri, teröristler veya terörü finanse edenler tarafından kullanıldığına veya bunlarla ilgili yada bağlantılı olduğuna dair herhangi bir bilgi, şüphe veya şüpheyi gerektirecek bir hususun bulunması hali olarak tanımlanmıştır.

Terörün Finansmanına Yönelik Şüpheli İşlemlerin Bildirimi Genel Tebliği

07.11.2007 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren Terörün Finansmanına Yönelik Şüpheli İşlemlerin Bildirimi Genel Tebliği’nde, terörün finansmanının önlenmesine ilişkin şüpheli işlem bildirim yükümlülüğünün etkin, zamanında ve uygun şekilde yerine getirilmesine yönelik açıklamalar yer almaktadır.

Anılan Genel Tebliğde; 5549 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde yapılan şüpheli işlem tanımının, işleme konu malvarlığı değerlerinin yasadışı yollardan elde edilmesinin yanı sıra “yasadışı amaçlarla kullanılmasını” da kapsadığı belirtilerek, bu kapsamda fonların terörist eylemler için yada terör örgütleri, teröristler veya terörü finanse edenler tarafından kullanıldığına veya bunlarla ilgili yada bağlantılı olduğuna dair herhangi bir bilgi, şüphe veya şüpheyi gerektirecek bir hususun bulunması halinin şüpheli işlem bildirimine konu olacağı hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca anılan Genel Tebliğde; terörün esas amacının bir toplumda korku yaratmak ve infial uyandırmak suretiyle bir hükümeti veya uluslararası örgütü bir şey yapmaya veya yapmamaya zorlamak olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede, şüpheli işlem bildirim yükümlülüğü kapsamında yalnızca Türkiye Cumhuriyeti aleyhine işlenen terör eylemlerinin finansmanının değil aynı zamanda diğer ülke ve uluslararası organizasyonlar aleyhine gerçekleştirilen terör eylemlerinin finansmanına yönelik olarak da bir bilgi, şüphe veya şüpheyi gerektirecek bir hususun bulunması halinde konunun MASAK’a iletilmesi gerekmektedir.

6 Sıra Numaralı Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği

27/9/2008 tarih ve 27010 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6 Sıra Numaralı Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğinde, Tedbirler Yönetmeliği uyarınca yükümlü sayılanlar tarafından, suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesi kapsamında şüpheli işlem bildiriminde bulunulması yükümlülüğünün; etkin zamanında ve uygun şekilde yerine getirilmesine yönelik açıklamalar yer almaktadır.

Tebliğde şüpheli işlem; yükümlüler nezdinde veya bunlar aracılığıyla yapılan veya yapılmaya teşebbüs edilen işleme konu malvarlığının; yasa dışı yollardan elde edildiğine veya yasa dışı amaçlarla kullanıldığına,terörist eylemler için ya da terör örgütleri, teröristler veya terörü finanse edenler tarafından kullanıldığına veya bunlarla ilgili ya da bağlantılı olduğuna dair herhangi bir bilgi, şüphe veya şüpheyi gerektirecek bir hususun bulunması hali olarak tanımlanmıştır.

Şüpheli işlem bildirimine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği Tebliğde ayrıca, yükümlülerin suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanında araç olarak kullanılmaları riskine karşı ortak bir tutum, anlayış ve işbirliği içinde olmalarının sağlanması ve şüpheli işlemlerin tespitinde yükümlülere yardımcı olunması amacıyla şüpheli işlem tipleri belirlenmiştir. Şüpheli işlem tipleri genel mahiyette ve sektörel mahiyette şüpheli işlem tipleri olarak belirtilmiş olup terörün finansmanının önlenmesi kapsamında da yararlanılabilecek söz konusu tiplere ilave olarak özellikle terörün finansmanı ile bağlantılı olabilecek onbeş ayrı şüpheli işlem tipine daha yer verilmiştir.

Tebliğ ile, 7/11/2007 tarihli ve 26693 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Terörün Finansmanına Yönelik Şüpheli İşlemlerin Bildirimi Genel Tebliği’nin (II) ve (III) üncü bölümleri yürürlükten kaldırılmıştır.

 

---